تاریخ : دوشنبه 1389/06/29
نویسنده : اسدی راد

 

در تصور عام باتلاق جایی است با ظاهری فریبنده. به این معنا كه زیر آن خالی است و وقتی پا بر آن می گذاری به ناگاه انسان را می بلعد. اما تنها باتلاق ایران یعنی باتلاق «گاوخونی» این شرایط را ندارد.

یكی از رودهای ناحیه مركزی ایران رود معروف زاینده رود است. زاینده رود دارای شاخه های متفاوتی است. مانند دریاچه پلاس جان، شور و دهاقان، خشكه رود، حوضه مرغاب، زرچشمه، حوضه رحیمی و گاوخونی.

این رود برخلاف سایر رودخانه ها، به جای آنكه به دریا بپیوندد در یك ناحیه كویری داخلی فرومی رود. ناحیه ای كه از دیرباز به آن «گاوخونی» می گفتند. حتی شیخ بهایی نیز با استفاده از آبهای زاینده رود و گاوخونی تومار تقسیمات آب را طراحی كرد.

تالاب یا در اصطلاح باتلاق گاوخونی در پست ترین ناحیه دشت اصفهان و خشك ترین منطقه كویری قرار دارد. وسعت آن ۴۷۰ كیلومترمربع است كه در حال حاضر تنها ۵۰ كیلومترمربع آن را آب فرا گرفته، حداقل عمق این تالاب یك متر و حداكثر عمق در مواقع پرآبی ۵/۱ است و غرق شدن در حواشی آن به دلیل شوری خاك و پف كردگی آن محال به نظر می رسد. ۹/۹۰ درصد این تالاب در محدوده استان اصفهان و مابقی در استان های یزد، فارس و چهارمحال بختیاری قرار گرفته است.

وسعت منطقه و وجود جنگل ها و نیزارهای فراوان شرایطی را فراهم كرده كه بدون راهنمای محلی احتمال گم شدن وجود دارد اما سكوت ، زیبایی و دشت بیكران آن نیز مانع از صرفنظر كردن از این پدیده طبیعی می شود. وجود علفزارها، جنگل های كویری، تپه های شنی، قدیمی ترین بندهای انحراف آب و آسیاب، آب انبارها، قلعه های تاریخی، برج های كبوتر و مساجد قدیمی كه در محدوده این باتلاق قرار دارند، همگی از جاذبه های گردشگری این منطقه به شمار می روند.

فصل پاییز برای بازدید از این تالاب مناسب تر است چرا كه از گرمی هوا كاسته می شود. این تالاب معجزه ای است در دل خشك كویر. برای رسیدن به این تالاب از شهر وزنه در استان اصفهان باید ۲۵ كیلومتر به سمت شرق رفت.

همچنین تالاب گاوخونی در كنوانسیون بین المللی رامسر كه در سال ۱۹۷۱ برگزار شد، با داشتن شاخصه های ویژه هیدرولیكی، بیولوژیكی و اكولوژیكی به عنوان یك تالاب كم نظیر جهانی شناخته شد. در منطقه گاوخونی بیش از ۳۰ نوع پوشش گیاهی مانند تاغ، گز، اشك، درمنه، گون، شور، پرند و قیچ و بیش از ۲۰ هزار پرنده مهاجر مانند فلامینگو، مرغابی، غاز خاكستری و حیوانات دیگر مانند قورباغه تالابی، بزمجه، انواع مارمولك، آهو و گورخر زندگی می كنند كه خیلی از آنها از بین رفته اند.

بدین ترتیب باتلاق یا تالاب گاوخونی نه تنها ترسناك نیست بلكه یكی از مناطق طبیعی و منحصر به فرد جهان به شمار می رود.



:: موضوعات مرتبط: پدیده های جغرافیایی